|
BOLU’NUN, CUMHURIYET DÖNEMI,
“PLASTIK SANATLAR" TARIHINE KISA BIR BAKIS
Bolu, tipki günümüzde oldugu gibi yakin tarihinde de küçük ve tipik bir “Anadolu Sehri” profili çizmistir.Bu, her alanda oldugu gibi,”Plastik Sanatlar “alaninda da belirli bir sekilde kendini göstermistir. Fakat her seye ragmen Bolu, gerek dönemlerine damgasini vurmus egitim ve sanat kurumlari, ve gerekse de buradan yetismis veya bir dönem yasayarak arkalarinda iz birakmis sanatçilariyla Türk sanatina önemli katkilari olan bir sehir olarak hafizalardaki yerini almistir..
Bolu,nun Cumhuriyet dönemi -Resim,Heykel,Mimari,Fotograf, Hat, vb- “Plastik Sanatlar” alanlarindaki geçmisinde,”Bolu Erkek Ögretmen Okulu” yillari oldukça önem tasir..O dönemde sadece birkaç sehirde bulunan “Ögretmen Okullari” yetistirdigi ögretmen adaylarinin, sadece Egitim-Ögretim alaninda degil, sanatin her dalinda da tam donanimli olmalarini hedeflemekteydi..
Kurulusu,1917’lere dayanan Bolu Ögretmen Okulu, sonralari ülke sanatina cok önemli katkilari olacak olan, Ismail AVCI, Celal TUTANT, Vedat CAN, Osman Zeki ORAL, Mehmet YÜCETÜRK, gibi Egitimci-Sanatçilarin Bolu’ya gelmesine imkan saglamis ve yetistirdikleri ögrencileri vasitasiyla da sonraki nesillerin sanatsal çizgilerini belirlemede etken olmustur. Yine,ayni dönemde, o dönemin Ortaokul ve lise’lerinde görev yapan ,basta Orhan ERSOY, Fethi KAYAALP , yine bu çalismalarda etkin bir sekilde yer alan Yurdaer KALAYCI ‘yi, Bolu,da dogup,büyüyerek IDGSA mezun olduktan sonra yasamini ve çalismalarini Paris,te sürdüren Ressam Utku VARLIK,i da bu listeye katabiliriz..
Bu yillarla ilgili ,Osman Zeki ORAL’in bir söylesisindeki su kisa anekdot, bize bu dönemin daha iyi anlamamiza faydali olacaktir..
( “Ben galeri olarak, 57’de ilk geldigimiz sene kiz ögretmen okulunu Salibeylere tasirdim. Salibeyler köyünde Mehmet Yücetürk’ün resimleri asiliydi evinde.Orasi galeri gibiydi.Oraya tasirdim hep ögrencileri.Ama resimleri görüp dönerlerdi.Erkek ögretmen okulunu da götürdüm sik sik...
O vazifeyi görüyordu orasi.Ondan sonra bunlar hep, galerinin ve Kültür Merkezi Külliyesi’nin dogmasina sebep oldu.”..)
50’li ve 60’li yillar bu sekilde geçti..Bolu’nun Cumhuriyet Dönemi Plastik Sanatlar Tarihi,nin 60’li yillardan sonraki dönemini ise “Kurumlar” bazinda degerlendirilmesi daha dogru olacaktir...
Simdiki “Bolu Belediyesi-Ressam Mehmet Yücetürk Sanat Merkezi”nin bulundugu binada ,Ekim-1966’de faaliyete geçen “Devlet Güzel Sanatlar Galerisi” nin ilk Müdürü,lügüne Osman Zeki ORAL atanmistir..Ardindan ,özellikle, Bedri Rahmi’nin araciligiyla, Istanbul Resim Heykel Müzesi’nden ve Bakanliga bagli diger müzelerden gönderilen eserlerle zenginlesen Galeri Koleksiyonu, burada yillarca ziyaretçilerin yogun ilgisiyle karsilanmistir..O yillarda geleride ,sergilerin yani sira, Resim ve diger konularda kurslar düzenlenmis, önemli egitim programlari sunulmustur..Daha sonra,Osman Zeki ORAL’,n Ankara’ ya tayin olusunun ardindan, Mehmet Yücetürk ,Galeri Müdürlügü görevine getirilmistir.. Daha sonra bu bina,1977 yilinda su an kullanilan Kültür Sitesi binasi hizmete açilincaya kadar galeri olarak hizmet vermistir.
Yapildigi dönemde,Türkiye’nin önemli Kültür Merkezlerinden biri olan ve içerisinde, Galeriler,Kütüphaneler,Sehir Müzesi, Atölyeler, Tiyatro ve benzeri birçok birimi barindiran Kültür Kompleksi ,1999 depremine kadar,uzun yillar bu görevini sürdürmüstür..Mehmet Yücetürk,ün Emekliliginden sonra Galeri Müdürlügü görevini, Salih Rüstü TASCI devralmistir..Kültür Sitesinin içerisindeki küçük sergi salonu ve fuayenin yanisira bodrum katinda oldukça genis bir sergileme alanina sahip olan Galeri Müdürlügü,bu dönemde önemli sergi ve organizasyonlara ev sahipligi yapmistir..Özellikle, ”Bolu Kalkinma ve Tanitma” Vakfinin”ve “Bolu Valiligi”nin öncülügünde düzenlenen Ulusal Resim ve Fotograf yarismalari, Sanatçi Söylesileri, Seminer ve Atölye Çalismalari kayda deger sanatsal olaylar arasinda sayilabilir..Buradaki faaliyetler,araliksiz olarak “1999-Düzce ve Bolu” Depremi ,ne kadar sürmüs, depremde agir hasar gören “Kültür Sitesi” binasi bu tarihten sonra kapatilarak, onarima alinmistir..Galeri Md.lügü demirbasinda bulunan ve Osman Zeki ORAL zamaninda Bolu’ya getirilen koleksiyondaki birbirinde degerli eserler de Kültür Bakanligi’nca Ankara’ya alinmistir..Bu dönemden sonra,onarimi süren Kültür Sitesi,nin birimleri pey-der-pey faaliyete geçmesine ragmen “galeri” bölümü ,depremin üzerinden 10 yil geçmesine ragmen hala bitirilip faaliyete geçirilememistir..
Ilimizdeki bir diger , Sanat Kurumu,da “Bolu Belediyesi- Mehmet Yücetürk Sanat Merkezi”dir..1992 yilinda hizmete giren ve henüz geçmisi çok eski olmayan Merkez, özellikle deprem sonrasi yogun faaliyetleriyle halkimizin ilgi odagidir ve deprem sonrasi “Devlet Galerisi’nin” kapali olusunun biraktigi boslugu da, basarili çalismalariyla su ana kadar doldurmustur..Merkezde Müzik çalismalarinin yani sira, Sergi Salonunda yil içerisinde degisik sergiler düzenlenmekte, Resim, Ebru ve Tezhib Atölye çalismalari yapilmaktadir..Amatör ve hobi gruplari düzeyindeki bu çalismalara ,yil içerisinde yüzlerce kisi katilarak sanati üretmekte ve paylasmaktadirlar..
MEB’e bagli “Halk Egitim Merkezi Müdürlügü’de , Il merkezi ve Ilçelerimizde bulunan birimleri vasitasiyla pek çok sanat dalinda “sanat kurslari” düzenleyerek halkimizi egitmektedir..
2002,yilinda ilimizde,kurulan “Bolu-GÖRSEL SANATLAR DERNEGI”de Bolu’daki Sanatsal kurumlarimizin baslicalarindandir..Dernek,gerek Bolu’da, gerekse diger illerde sergiler açmakta, Bolu’daki“Plastik Sanatlar” alaninda faaliyet gösteren sanatçilarmizi ayni çati altinda toplamaktadir.
Bolu-GÜZEL SANATLAR LISESI, Ilk olarak,1992 yilinda, simdiki “EML” bahçesinde bulunan binada Egitim-Ögretime baslamis, deprem sonrasinda 2000 yilinda, sehrin kuzey-dogusunda,Kürkçüler Köyü’ndeki yeni binasina tasinmistir..Müzik ve Resim Bölümleri bulunan kurum, bu alanlarda yetenekli ögrencilere, genel egitimin yani sira “Temel Sanat Egitimi”vermekte, sanatsal etkinlikler düzenlemekte ve ögrencilerini bir üst egitim kurumuna hazirlamaktadir..
1992 yilinda Bolu,da Kurulan “Abant, Izzet Baysal Üniversitesi-(AIBÜ)”, kurulusundan kisa süre sonra, “Egitim Fakültesi-Resim-is Egitimi Bölümü”,nü açarak, Plastik Sanatlar konusunda Bolu,daki ilk akademik süreci baslatmistir..Bu Egitim Kurumumuz ,kurulusundan bu güne kadar, pek çok “Sanat Egitimci”si yetistirmis, Ögretim kadrosuyla sehrimiz sanatinin gelismesinde önemli bir yere sahip olmustur..Yine Üniversitemizde 2009 yilinda yeni kurulan “Güzel Sanatlar Fakültesi”nin ise, bünyesinde olusturacagi farkli Bölümleriyle , özellikle bundan sonrasi için sehrimiz sanatina farkli bir boyut ve ivme getirecegi, katkilar saglayacagi kuskusuzdur..Ayrica, Bolu Belediyesi tarafindan Müze yapilmak üzere bu Fakülte’nin kullanimina verilen, kent içerisindeki tarihi yapi-,“Gülezler Konagi”nin da gelecek yillarda ilimiz Kültür-Sanati’na katkisi olacagi muhakkaktir....
Geleneksel Sanatlarimiz da ise,Bolu,nun yetistirdigi en önemli isim,kuskusuz, Hattat Emin BARIN’dir..1913,de Bolu’da dogan BARIN, 7 yasindayken babasindan hat ögrenmeye baslamis, ilk ve ortaögrenimini tamamladiktan sonra Istanbul’a gitmis, 1932’de Istanbul Muallim Mektebini, 1936’da Ankara Gazi Terbiye Enstitüsü Resim-Is bölümünü bitirmistir..Önceleri Kamil Akdik ve Necmeddin Okyay’dan hat dersleri alan BARIN daha sonra Almanya’da ihtisas yapmistir..Ülkemizin, bu konudaki en önemli isimlerinin basinda yer alan sanatçi 1987 yilinda vefat etmistir..
Yine ,Geleneksel Sanatlarimiza ilgi konusunda Bolu’da son yillarda oldukça önemli gelismeler olmus, BSM-Resim Atölyesi, Halk egitim Merkezi ve pek çok Özel Atölye de Ebru,Tezhib ve benzeri çalismalar baslatilmistir..
Cumhuriyet Döneminin, ilk yillarinda, Salih Zeki KUTUCUOGLU ve kardesinin,Lütfi Nami KANTAROGLU'nun, Bolu ile ilgili olarak çektigi pek cok fotograf, bugün bizlerin, Bolu’nun “Eski Görüntüleri,Yasam Tarzi ve Kültürü” konularinda fikir sahibi olabilmemizi olanakli kilmaktadir..Çogu siyah-beyaz olan bu fotograflar her ne kadar “Belgeleme” niteliginde olsa da , üzerlerinde “Sanatsal Kaygilari” da görmek hayli ilginçtir.. Keza,yine 50 ve 60’li yillarda Mehmet Yücetürk , Foto Ziya, Foto ZAFER, Foto Cevat, Foto KEMAL, Foto TEVFIK , Foto ARMAN ve Mustafa BASARAN, tarafindan da bu tür fotograf çalismalari yapilmis ve sehrin görsel hafizasina islenmistir..Fotograf dalinda, geçmisi hiçte zayif olmayan Bolu,da henüz bu konuda ciddi bir çalisma grubu, dernek veya egitim kurumunun olmayisi oldukça sasirticidir..Tüm diger sanat dallari konusunda çevre illerden (Izmit,Sakarya,Eskisehir) hiçte geriye kalmayan Bolu, maalesef “sanatin” bu alaninda yetersizdir.!
Bolu,nun “Heykel Sanati” tarihi ise , sadece -Anitsal Heykeller- alaniyla sinirlidir.Anitpark ta bulunan “Atatürk Heykeli”-Nejat Sirel (1897-1959), Belediye meydanindaki “Köroglu Heykeli,”(Ferit Özsen)- yine kent merkezinde "Izzet Baysal"(Ferit Özsen-1989) ve AIBÜ-Gölköy Kampüsündeki “Izzet Baysal” heykelleri ile 2002 yilinda yaptirilan ,Kalici Konutlar bölgesindeki “Deprem Aniti” bu alana örnek olarak gösterilebilir..
Bolu,nun “Mimari Tarihi”nde ise Lütfi Nami KANTAROGLU’ nun yeri önemlidir.. Mimarliginin yani sira,Resim ve Hat gb sanatlarla da yakinen ugrasmis olan Kantaroglu, su an bile varolan,“Bolu Vali Evi, Mehmet Yücetürk Sanat Merkezi,varlik'larin Evi ” binalari gb. pek çok eski ve mimari degeri olan yapinin mimaridir.Kantaroglu tüm bu sanatsal alanlarda dönemin pek çok isminin de yetistirmesiyle taninir..
Anadolu,nun ayni ölçekli emsal sehirlerine göre hiçte yoksul olmayan ilimizin “Cumhuriyet Dönemi-Plastik Sanatlar” birikimini, zenginlestirerek bize tasiyan, ve onu üstün gayret ve basarilariyla gelecege tasiyacak olan yeni sanatçi ve sanatsever nesillere saygi ve sevgiler dilegiyle..
Agustos-2009
Senol SAK
Egitimci-Ressam
**************
<<< ÖNCEKI SAYFA
|
