|
BOLU’NUN, CUMHURİYET DÖNEMİ,
“PLASTİK SANATLAR" TARİHİNE KISA BİR BAKIŞ
Bolu, tıpkı günümüzde olduğu gibi yakın tarihinde de küçük ve tipik bir “Anadolu Şehri” profili çizmiştir.Bu, her alanda olduğu gibi,”Plastik Sanatlar “alanında da belirli bir şekilde kendini göstermiştir. Fakat her şeye rağmen Bolu, gerek dönemlerine damgasını vurmuş eğitim ve sanat kurumları, ve gerekse de buradan yetişmiş veya bir dönem yaşayarak arkalarında iz bırakmış sanatçılarıyla Türk sanatına önemli katkıları olan bir şehir olarak hafızalardaki yerini almıştır..
Bolu,nun Cumhuriyet dönemi -Resim,Heykel,Mimari,Fotoğraf, Hat, vb- “Plastik Sanatlar” alanlarındaki geçmişinde,”Bolu Erkek Öğretmen Okulu” yılları oldukça önem taşır..O dönemde sadece birkaç şehirde bulunan “Öğretmen Okulları” yetiştirdiği öğretmen adaylarının, sadece Eğitim-Öğretim alanında değil, sanatın her dalında da tam donanımlı olmalarını hedeflemekteydi..
Bolu E.Ö. Okulu, Bir grup öğrenci
Kuruluşu,1917’lere dayanan Bolu Öğretmen Okulu, sonraları ülke sanatına cok önemli katkıları olacak olan, İsmail AVCI, Celal TUTANT, Vedat CAN, Osman Zeki ORAL, Mehmet YÜCETÜRK, gibi Eğitimci-Sanatçıların Bolu’ya gelmesine imkan sağlamış ve yetiştirdikleri öğrencileri vasıtasıyla da sonraki nesillerin sanatsal çizgilerini belirlemede etken olmuştur. Yine,aynı dönemde, o dönemin Ortaokul ve lise’lerinde görev yapan ,başta Orhan ERSOY, Fethi KAYAALP , yine bu çalışmalarda etkin bir şekilde yer alan Yurdaer KALAYCI ‘yı, Bolu,da doğup,büyüyerek İDGSA mezun olduktan sonra yaşamını ve çalışmalarını Paris,te sürdüren Ressam Utku VARLIK,ı da bu listeye katabiliriz..
(1981-Gölkoy-Bolu)-M.Yücetürk,O.Z.ORAL, ve Orhan ERSOY
Bu yıllarla ilgili ,Osman Zeki ORAL’ın bir söyleşisindeki şu kısa anekdot, bize bu dönemin daha iyi anlamamıza faydalı olacaktır..
( “Ben galeri olarak, 57’de ilk geldiğimiz sene kız öğretmen okulunu Salıbeylere taşırdım. Salıbeyler köyünde Mehmet Yücetürk’ün resimleri asılıydı evinde.Orası galeri gibiydi.Oraya taşırdım hep öğrencileri.Ama resimleri görüp dönerlerdi.Erkek öğretmen okulunu da götürdüm sık sık...
O vazifeyi görüyordu orası.Ondan sonra bunlar hep, galerinin ve Kültür Merkezi Külliyesi’nin doğmasına sebep oldu.”..)
 
(Salıbeyler Köyü-Bolu) Mehmet Yücetürk,ün Evi
50’li ve 60’lı yıllar bu şekilde geçti..Bolu’nun Cumhuriyet Dönemi Plastik Sanatlar Tarihi,nin 60’lı yıllardan sonraki dönemini ise “Kurumlar” bazında değerlendirilmesi daha doğru olacaktır...
 
Şimdiki “Bolu Belediyesi-Ressam Mehmet Yücetürk Sanat Merkezi”nin bulunduğu binada ,Ekim-1966’de faaliyete geçen “Devlet Güzel Sanatlar Galerisi” nin ilk Müdürü,lüğüne Osman Zeki ORAL atanmıştır..Ardından ,özellikle, Bedri Rahmi’nin aracılığıyla, İstanbul Resim Heykel Müzesi’nden ve Bakanlığa bağlı diğer müzelerden gönderilen eserlerle zenginleşen Galeri Koleksiyonu, burada yıllarca ziyaretçilerin yoğun ilgisiyle karşılanmıştır..O yıllarda geleride ,sergilerin yanı sıra, Resim ve diğer konularda kurslar düzenlenmiş, önemli eğitim programları sunulmuştur..Daha sonra,Osman Zeki ORAL’,n Ankara’ ya tayin oluşunun ardından, Mehmet Yücetürk ,Galeri Müdürlüğü görevine getirilmiştir.. Daha sonra bu bina,1977 yılında şu an kullanılan Kültür Sitesi binası hizmete açılıncaya kadar galeri olarak hizmet vermiştir.
 
1960'larda ,BSM,deki Resim çalışmaları
Yapıldığı dönemde,Türkiye’nin önemli Kültür Merkezlerinden biri olan ve içerisinde, Galeriler,Kütüphaneler,Şehir Müzesi, Atölyeler, Tiyatro ve benzeri birçok birimi barındıran Kültür Kompleksi ,1999 depremine kadar,uzun yıllar bu görevini sürdürmüştür..Mehmet Yücetürk,ün Emekliliğinden sonra Galeri Müdürlüğü görevini, Salih Rüştü TAŞCI devralmıştır..Kültür Sitesinin içerisindeki küçük sergi salonu ve fuayenin yanısıra bodrum katında oldukça geniş bir sergileme alanına sahip olan Galeri Müdürlüğü,bu dönemde önemli sergi ve organizasyonlara ev sahipliği yapmıştır..Özellikle, ”Bolu Kalkınma ve Tanıtma” Vakfının”ve “Bolu Valiliği”nin öncülüğünde düzenlenen Ulusal Resim ve Fotoğraf yarışmaları, Sanatçı Söyleşileri, Seminer ve Atölye Çalışmaları kayda değer sanatsal olaylar arasında sayılabilir..Buradaki faaliyetler,aralıksız olarak “1999-Düzce ve Bolu” Depremi ,ne kadar sürmüş, depremde ağır hasar gören “Kültür Sitesi” binası bu tarihten sonra kapatılarak, onarıma alınmıştır..Galeri Md.lüğü demirbaşında bulunan ve Osman Zeki ORAL zamanında Bolu’ya getirilen koleksiyondaki birbirinde değerli eserler de Kültür Bakanlığı’nca Ankara’ya alınmıştır..Bu dönemden sonra,onarımı süren Kültür Sitesi,nin birimleri pey-der-pey faaliyete geçmesine rağmen “galeri” bölümü ,depremin üzerinden 10 yıl geçmesine rağmen hala bitirilip faaliyete geçirilememiştir..
İlimizdeki bir diğer , Sanat Kurumu,da “Bolu Belediyesi- Mehmet Yücetürk Sanat Merkezi”dir..1992 yılında hizmete giren ve henüz geçmişi çok eski olmayan Merkez, özellikle deprem sonrası yoğun faaliyetleriyle halkımızın ilgi odağıdır ve deprem sonrası “Devlet Galerisi’nin” kapalı oluşunun bıraktığı boşluğu da, başarılı çalışmalarıyla şu ana kadar doldurmuştur..Merkezde Müzik çalışmalarının yanı sıra, Sergi Salonunda yıl içerisinde değişik sergiler düzenlenmekte, Resim, Ebru ve Tezhib Atölye çalışmaları yapılmaktadır..Amatör ve hobi grupları düzeyindeki bu çalışmalara ,yıl içerisinde yüzlerce kişi katılarak sanatı üretmekte ve paylaşmaktadırlar..
MEB’e bağlı “Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü’de , İl merkezi ve İlçelerimizde bulunan birimleri vasıtasıyla pek çok sanat dalında “sanat kursları” düzenleyerek halkımızı eğitmektedir..
BSM, Bugün hala aynı tür sanatsal işlevini sürdürmektedir....
2002,yılında ilimizde,kurulan “Bolu-GÖRSEL SANATLAR DERNEĞİ”de Bolu’daki Sanatsal kurumlarımızın başlıcalarındandır..Dernek,gerek Bolu’da, gerekse diğer illerde sergiler açmakta, Bolu’daki“Plastik Sanatlar” alanında faaliyet gösteren sanatçılarmızı aynı çatı altında toplamaktadır.
Bolu-GÜZEL SANATLAR LİSESİ, İlk olarak,1992 yılında, şimdiki “EML” bahçesinde bulunan binada Eğitim-Öğretime başlamış, deprem sonrasında 2000 yılında, şehrin kuzey-doğusunda,Kürkçüler Köyü’ndeki yeni binasına taşınmıştır..Müzik ve Resim Bölümleri bulunan kurum, bu alanlarda yetenekli öğrencilere, genel eğitimin yanı sıra “Temel Sanat Eğitimi”vermekte, sanatsal etkinlikler düzenlemekte ve öğrencilerini bir üst eğitim kurumuna hazırlamaktadır..
1992 yılında Bolu,da Kurulan “Abant, İzzet Baysal Üniversitesi-(AİBÜ)”, kuruluşundan kısa süre sonra, “Eğitim Fakültesi-Resim-iş Eğitimi Bölümü”,nü açarak, Plastik Sanatlar konusunda Bolu,daki ilk akademik süreci başlatmıştır..Bu Eğitim Kurumumuz ,kuruluşundan bu güne kadar, pek çok “Sanat Eğitimci”si yetiştirmiş, Öğretim kadrosuyla şehrimiz sanatının gelişmesinde önemli bir yere sahip olmuştur..Yine Üniversitemizde 2009 yılında yeni kurulan “Güzel Sanatlar Fakültesi”nin ise, bünyesinde oluşturacağı farklı Bölümleriyle , özellikle bundan sonrası için şehrimiz sanatına farklı bir boyut ve ivme getireceği, katkılar sağlayacağı kuşkusuzdur..Ayrıca, Bolu Belediyesi tarafından Müze yapılmak üzere bu Fakülte’nin kullanımına verilen, kent içerisindeki tarihi yapı-,“Gülezler Konağı”nın da gelecek yıllarda ilimiz Kültür-Sanatı’na katkısı olacağı muhakkaktır....
Geleneksel Sanatlarımız da ise,Bolu,nun yetiştirdiği en önemli isim,kuşkusuz, Hattat Emin BARIN’dır..1913,de Bolu’da doğan BARIN, 7 yaşındayken babasından hat öğrenmeye başlamış, ilk ve ortaöğrenimini tamamladıktan sonra İstanbul’a gitmiş, 1932’de İstanbul Muallim Mektebini, 1936’da Ankara Gazi Terbiye Enstitüsü Resim-İş bölümünü bitirmiştir..Önceleri Kamil Akdik ve Necmeddin Okyay’dan hat dersleri alan BARIN daha sonra Almanya’da ihtisas yapmıştır..Ülkemizin, bu konudaki en önemli isimlerinin başında yer alan sanatçı 1987 yılında vefat etmiştir..
Yine ,Geleneksel Sanatlarımıza ilgi konusunda Bolu’da son yıllarda oldukça önemli gelişmeler olmuş, BSM-Resim Atölyesi, Halk eğitim Merkezi ve pek çok Özel Atölye de Ebru,Tezhib ve benzeri çalışmalar başlatılmıştır..
Cumhuriyet Döneminin, ilk yıllarında, Salih Zeki KUTUCUOĞLU ve kardeşinin,Lütfi Nami KANTAROĞLU'nun, Bolu ile ilgili olarak çektiği pek cok fotoğraf, bugün bizlerin, Bolu’nun “Eski Görüntüleri,Yaşam Tarzı ve Kültürü” konularında fikir sahibi olabilmemizi olanaklı kılmaktadır..Çoğu siyah-beyaz olan bu fotoğraflar her ne kadar “Belgeleme” niteliğinde olsa da , üzerlerinde “Sanatsal Kaygıları” da görmek hayli ilginçtir.. Keza,yine 50 ve 60’lı yıllarda Mehmet Yücetürk , Foto Ziya, Foto ZAFER, Foto Cevat, Foto KEMAL, Foto TEVFİK , Foto ARMAN ve Mustafa BAŞARAN, tarafından da bu tür fotoğraf çalışmaları yapılmış ve şehrin görsel hafızasına işlenmiştir..Fotoğraf dalında, geçmişi hiçte zayıf olmayan Bolu,da henüz bu konuda ciddi bir çalışma grubu, dernek veya eğitim kurumunun olmayışı oldukça şaşırtıcıdır..Tüm diğer sanat dalları konusunda çevre illerden (İzmit,Sakarya,Eskişehir) hiçte geriye kalmayan Bolu, maalesef “sanatın” bu alanında yetersizdir.!
Bolu,nun “Heykel Sanatı” tarihi ise , sadece -Anıtsal Heykeller- alanıyla sınırlıdır.Anıtpark ta bulunan “Atatürk Heykeli”-Nejat Sirel (1897-1959), Belediye meydanındaki “Köroğlu Heykeli,”(Ferit Özşen)- yine kent merkezinde "İzzet Baysal"(Ferit Özşen-1989) ve AİBÜ-Gölköy Kampüsündeki “İzzet Baysal” heykelleri ile 2002 yılında yaptırılan ,Kalıcı Konutlar bölgesindeki “Deprem Anıtı” bu alana örnek olarak gösterilebilir..
Bolu,nun “Mimari Tarihi”nde ise Lütfi Nami KANTAROĞLU’ nun yeri önemlidir.. Mimarlığının yanı sıra,Resim ve Hat gb sanatlarla da yakınen uğraşmış olan Kantaroğlu, şu an bile varolan,“Bolu Vali Evi, Mehmet Yücetürk Sanat Merkezi,varlık'ların Evi ” binaları gb. pek çok eski ve mimari değeri olan yapının mimarıdır.Kantaroğlu tüm bu sanatsal alanlarda dönemin pek çok isminin de yetiştirmesiyle tanınır..
Anadolu,nun aynı ölçekli emsal şehirlerine göre hiçte yoksul olmayan ilimizin “Cumhuriyet Dönemi-Plastik Sanatlar” birikimini, zenginleştirerek bize taşıyan, ve onu üstün gayret ve başarılarıyla geleceğe taşıyacak olan yeni sanatçı ve sanatsever nesillere saygı ve sevgiler dileğiyle..
Ağustos-2009
Şenol SAK
Eğitimci-Ressam
**************
<<< ÖNCEKİ SAYFA
|
